Tasarım · Hazırlayan: Inovair İklimlendirme Teknolojileri · Güncelleme: 6 Ekim 2026
Kısa cevap
- VRF iç üniteleri soğutmada havadaki nemi yoğuşturur; bu su drenaj tavasında toplanır ve ya doğal eğimle ya da iç ünitedeki drenaj pompasıyla tahliye edilir.
- Drenaj hattı hava kalmayacak şekilde sürekli eğimle döşenir: Daikin FXFQ-A kılavuzu en az 1/100 eğim ister; ASHRAE 62.1 drenaj tavaları için en az 10 mm/m eğim tanımlar.
- Pompalı ünitelerde basma yüksekliği seriye özgüdür; örneğin Daikin FXFQ-A'da yükseltme borusu ünitenin 675 mm'den daha az yukarısına ve üniteden en fazla 300 mm uzağa konur.
- Damlama ve taşma riski tasarım ve montajda alınan önlemlerle azaltılır: doğru eğim, yeterli çap, havalık ve koku kapanı, izolasyon, devreye almada su dökerek test ve bakımda tava ile hattın temizliği.
İç ünitede yoğuşma suyu neden oluşur?
Soğutma modunda iç ünite eşanjörünün yüzey sıcaklığı, oda havasının çiy noktasının altına iner. Eşanjörden geçen havadaki nemin bir kısmı yüzeyde yoğuşur, damlalar halinde drenaj tavasına akar. Bu, iklimlendirmenin doğal bir sonucudur; nem alma da bu şekilde gerçekleşir. Nemli yaz günlerinde, kalabalık mekânlarda ve dışarıdan nemli taze havanın girdiği alanlarda yoğuşan su miktarı artar.
Isı pompası olarak ısıtma yapan sistemlerde ise kışın dış ünite bataryasında defrost sırasında su oluşur. Bu suyun tahliyesi de ayrıca planlanmalıdır (bkz. VRF'de defrost nedir).
Doğal eğimli drenaj nasıl tasarlanır?
Yoğuşma suyu düşük debili ve basınçsız bir akıştır; bu yüzden hattın tamamı boyunca sürekli eğim gerekir. Hatta oluşan bir çukur su ve kir biriktirir, bir tümsek ise hava sıkışmasına yol açar.
- Eğim: Daikin FXFQ-A kaset ünite kılavuzu, drenaj borusunun mümkün olduğunca kısa tutulmasını ve içinde hava kalmaması için en az 1/100 eğimle aşağı doğru döşenmesini ister. Diğer seriler için kendi kılavuzları esas alınır.
- Çap: Aynı kılavuz, boru çapının ünite bağlantı borusundan küçük olmamasını ister (25 mm nominal, 32 mm dış çaplı vinil boru). Birden fazla ünitenin bağlandığı toplayıcı hatlar, bağlanan ünite sayısına göre büyütülür.
- Askı: Askı aralıkları borunun sarkıp çukur oluşturmasını önleyecek şekilde seçilir.
- Havalık: Uzun toplayıcı hatlarda, hava sıkışmasını önlemek ve akışı rahatlatmak için havalık noktaları planlanır.
- İzolasyon: Soğuk yoğuşma suyunun geçtiği boru, tavan içinde terleyerek ikinci bir damlama kaynağı olabilir; iç mekândan geçen drenaj boruları izole edilir.
Drenaj tavalarının kendisi için ASHRAE 62.1, tavanın drenaj çıkışına doğru en az 10 mm/m eğimli olmasını veya fan çalışırken ve dururken suyun tavadan serbestçe boşalmasını sağlayacak şekilde tasarlanmasını ister. İç ünitelerde tava fabrikada tasarlanır; montajda ünitenin üreticinin belirttiği şekilde terazisinde asılması bu yüzden önemlidir.
Drenaj pompası ne zaman gerekir?
Asma tavan içindeki kaset ve kanallı ünitelerde drenaj noktası çoğu zaman ünitenin üstünde ya da uzağındadır; doğal eğim sağlanamaz. Bu ünitelerin birçoğunda dahili drenaj pompası bulunur; bazı iç ünite tiplerinde pompa aksesuar olarak eklenir.
Pompalı tahliyede dikkat edilecek nokta, pompanın basma yüksekliği ve yükseltme borusunun konumudur. Örneğin Daikin FXFQ-A kılavuzunda:
| Konu | Daikin FXFQ-A kılavuzundaki koşul |
|---|---|
| Yükseltme borusu yüksekliği | 675 mm'den az |
| Yükseltme borusunun konumu | Üniteye dik açıyla ve üniteden en fazla 300 mm uzakta |
| Ünite çıkışındaki hortum | Hava kabarcığını önlemek için yatay veya en fazla 75 mm yukarı eğimli |
| Yükseltmeden sonra | Hat, eğimle aşağı doğru devam eder |
Bu değerler seriye özgüdür; başka bir ünite tipinde farklı olabilir. Pompadan sonra hattın yeniden yükselmesi veya pompanın kapasitesinin üzerinde bir yükseltme yapılması, pompa durduğunda suyun geri tavaya dönmesine ve taşmaya neden olabilir.
Damlama ve taşma neden olur?
Damlamaya yol açabilen nedenlerin çoğu tasarım ve montaj aşamasında önlenebilecek türdendir:
- Yetersiz veya ters eğim, sarkan boru, hatta oluşan çukur,
- İç ünitenin terazisinde asılmaması, tavanın drenaj çıkışına doğru eğimsiz kalması,
- Kanallı ünitelerde emiş tarafındaki negatif basınç nedeniyle suyun tavadan çekilememesi; bu durumda üreticinin önerdiği sifon detayı uygulanır,
- İzolasyonsuz drenaj veya akışkan borularının tavan içinde terlemesi,
- Filtre bakımının aksaması sonucu tavaya ve hatta kir birikmesi (bkz. filtre temizliği),
- Drenaj hattının bina atık su sistemine koku kapanı olmadan bağlanması; koku iç üniteye taşınabilir.
Birçok iç ünitede tavadaki su seviyesi yükseldiğinde üniteyi durduran bir şamandıra anahtarı bulunur. Bu anahtar devreye girdiğinde kumandada hata kodu görülür. Bu durum rapora yazılır; cihaz kaynaklı bir neden şüphesinde (pompa veya şamandıra) üreticinin yetkili servisine yönlendirilir.
Devreye almada ve bakımda drenaj nasıl kontrol edilir?
- Su testi: Montaj bittikten sonra tavaya su dökülerek suyun hattın sonuna kadar aktığı, pompalı ünitelerde pompanın devreye girdiği görülür. Daikin FXFQ-A kılavuzu da drenaj çalışmasının kontrol edilmesini ister.
- Bağlantı kontrolü: Hortum kelepçeleri, bağlantı noktalarında sızıntı ve izolasyon bütünlüğü kontrol edilir.
- Periyodik temizlik: Bakımda drenaj tavası, tahliye ağzı ve erişilebilen hat temizlenir. Yeme-içme ve üretim alanlarında bu kontrol daha sık yapılır.
- Kayıt: Şamandıra kaynaklı hata kodları ve damlama şikâyetleri tarih ve ünite bazında kaydedilir.
Drenaj kontrolü, genel bakım planının bir parçasıdır; tüm kontrol listesi için VRF bakımı nasıl yapılır yazısına bakılabilir.
Drenaj hattı projede nasıl gösterilmeli?
Drenaj, borulamaya göre ikinci planda kalan ve sahada "yerinde çözülen" bir kalem olarak görülürse sorunlar başlar. Proje çizimlerinde şu bilgilerin yer alması sahadaki belirsizliği azaltır:
- Her iç ünitenin drenaj çıkışı ve doğal eğimli mi pompalı mı olduğu,
- Toplayıcı hatların güzergâhı, çapları ve kot bilgileri,
- Havalık ve temizleme noktaları,
- Bina atık su sistemine bağlantı noktaları ve koku kapanı detayları,
- Dış ünitelerin defrost suyu için tahliye çözümü,
- Asma tavanda drenaj hattına bakım için erişim kapakları.
Drenaj güzergâhı mimari ve diğer tesisat projeleriyle (yangın, sıhhi tesisat, elektrik tavaları) birlikte koordine edilmelidir; sürekli eğim gerektiren bu hat için tavan içinde yer bulmak zor olabilir.
