Teknik · Hazırlayan: Inovair İklimlendirme Teknolojileri · Güncelleme: 6 Ekim 2026
Kısa cevap
- Branşman, VRF'de ana borudan gelen soğutucu akışkanı iç ünitelere bölen fabrikasyon bağlantı parçasıdır; Daikin'de "Refnet" adıyla, diğer üreticilerde "branch joint", "Y-branch" veya "header" adlarıyla bilinir.
- İki temel tip vardır: akışı ikiye bölen joint (Y branşman) ve tek noktadan birden fazla iç üniteye dağıtan header (kollektör tipi dağıtıcı).
- Branşman, kendisinden sonra beslenen iç ünitelerin toplam kapasite indeksine ve sistem tipine (heat pump iki boru, heat recovery üç boru) göre üreticinin tablosundan seçilir.
- Yanlış branşman, yanlış montaj konumu veya başka markanın parçası akışkan dağılımını bozar; parça her zaman sistemle aynı üreticinin onayladığı parça olmalıdır.
VRF branşmanı nedir?
Bir VRF dış ünitesinden çıkan sıvı ve gaz hatları, binanın içinde çok sayıda iç üniteye ulaşmak için defalarca bölünür. Bu bölünme noktalarında kullanılan özel bağlantı parçalarına branşman denir. Branşmanlar, akışkanın her iki kola da tasarlanan oranda ve düzgün bir akış rejimiyle ayrılmasını sağlayacak iç geometriye sahiptir. Sıradan bir T parçası bu görevi göremez; gaz ve sıvının ayrışmasına, bazı iç ünitelerin akışkansız kalmasına yol açabilir.
"Refnet" Daikin'in branşman parçalarına verdiği addır; sahada çoğu zaman tüm VRF branşmanları için genel bir isim gibi kullanılır. Mitsubishi Electric, Gree, Hantech gibi diğer üreticiler kendi branşman setlerini farklı adlar ve kodlarla sunar.
Joint ve header arasındaki fark nedir?
| Tip | Nasıl dağıtır? | Nerede tercih edilir? |
|---|---|---|
| Joint (Y branşman) | Akışı ikiye böler; ardışık joint'lerle ağaç yapısı kurulur | İç ünitelerin bir koridor boyunca sıralandığı ofis ve otel katları |
| Header (dağıtıcı) | Tek noktadan birden fazla iç üniteye çıkış verir | Birbirine yakın birden fazla iç ünitenin tek noktadan beslendiği alanlar |
Çoğu projede iki tip birlikte kullanılır: ana hat joint'lerle katlara bölünür, kat içinde gerekirse header ile dağıtılır. Joint ve header'ın hangi sırayla kullanılabileceği, header sonrasında yeniden bölünmeye izin verilip verilmediği gibi kurallar üreticinin montaj kılavuzunda tanımlanır.
Branşman nasıl seçilir?
Seçim, branşmanın kendisinden sonra beslediği iç ünitelerin toplam kapasite indeksine göre yapılır. Üretici, her branşman kodu için hangi kapasite aralığında kullanılacağını bir tabloyla verir.
- Boru şeması çizilir; her branşmanın hangi iç üniteleri beslediği belirlenir.
- Her branşman için aşağı akıştaki iç ünitelerin kapasite indeksleri toplanır.
- Sistem tipine göre doğru seri seçilir: heat pump (iki borulu) ve heat recovery (üç borulu) sistemlerin branşmanları farklıdır.
- Toplam indeks, üreticinin tablosunda karşılık gelen branşman koduyla eşleştirilir.
- Branşmanlar arasındaki boru çapları da aynı mantıkla, aşağı akış kapasitesine göre belirlenir.
Bu işlem genellikle üreticinin seçim yazılımı tarafından yapılır ve çıktı olarak branşman kodları ile boru çaplarını içeren bir şema verir. Sahada güzergâh değişirse şema güncellenmelidir.
Heat recovery sistemlerinde branşman nasıl değişir?
Heat recovery VRF'de aynı anda ısıtma ve soğutma yapılabildiği için dış üniteden çoğu seride üç hat çıkar: sıvı, emiş gazı ve yüksek basınç gazı. Branşmanlar da üç hatlı olarak tasarlanır. Ayrıca iç ünitelerin ısıtma veya soğutma moduna geçişini yöneten seçici kutular (Daikin'de BS box) devreye girer; bu kutulardan sonraki iç ünite bağlantıları iki hatlıdır. Heat recovery sistemlerinin branşman ve kutu yerleşimi, ses ve servis erişimi de düşünülerek planlanır. AXA Sigorta Genel Müdürlük projesinde Heat Recovery VRF ile zon kontrolü kurgulanmıştır.
Montajda nelere dikkat edilir?
- Konum ve açı: Branşman, üreticinin belirttiği yönde (yatay veya dikey) ve izin verilen açı toleransı içinde monte edilir. Yanlış açı, sıvı ve gazın kollara eşit dağılmamasına yol açar.
- Düz boru mesafesi: Branşman girişinden önce ve iki branşman arasında kılavuzun öngördüğü düz boru mesafesi bırakılır; dirsekten hemen sonra branşman konmaz.
- Lehim: Bağlantılar azot akışı altında sert lehimle yapılır; adaptör parçaları gerekiyorsa set içinden kullanılır. Ayrıntı için bakır boru montaj teknikleri yazısına bakın.
- İzolasyon: Branşmanlar, setle gelen kalıp izolasyonlarla veya eşdeğer kalınlıkta izole edilir; açık kalan yerler yoğuşma yapar.
- Erişim: Branşman yerleri asma tavanda servis kapağıyla ulaşılabilir noktalarda tutulur ve as-built çizimlere işlenir.
Branşman konumu boru sınırlarını nasıl etkiler?
Üreticiler, ilk branşmandan en uzak iç üniteye olan mesafeyi ayrıca sınırlar. İlk branşmanın dış üniteye çok yakın konması ve son iç ünitelerin çok uzakta kalması bu sınırı aşabilir. Ayrıca her branşmandan iç üniteye giden bağlantı borusu uzunluğu da sınırlıdır. Bu yüzden branşman yerleri, boru uzunluğu ve kot farkı kontrolleriyle birlikte belirlenir.
Branşman yerleri projede nasıl gösterilir?
Seçim yazılımının ürettiği boru şeması, sahada uygulanabilir hâle getirilmek için kat planlarına işlenir. Her branşmanın kodu, konumu, iki hattın (veya heat recovery'de üç hattın) çapları ve branşmandan sonraki iç ünite listesi bu çizimde yer alır. Montaj sırasında yapılan güzergâh değişiklikleri, kapalı tavan kapanmadan önce çizime işlenir. Teslim dosyasındaki as-built boru şeması, ileride ilave iç ünite bağlanması ya da bakımda bir hattın bulunması gerektiğinde ilk başvurulan belgedir.
Başka markanın branşmanı kullanılabilir mi?
Kullanılmamalıdır. Branşmanın iç geometrisi ve çap geçişleri, o üreticinin akışkan dağılım hesabına göre tasarlanır. Farklı markanın parçası ya da sahada imal edilen bir bağlantı; dağılımı bozabilir ve üreticinin tanımladığı uygulama koşullarının dışına çıkılmasına neden olur. Malzeme listesinde branşman kodları, seçilen dış ünite serisinin aksesuar listesinden alınır. Projelerde kullanılan markalar için markalar yazısına bakabilirsiniz.
